Sep 19, 2010

‘आयशॉट’च्या वहीतून : आम्च्या सोसायटीतला गणेशोत्सव !

एणार एणार असे हा हा म्हण्ताना गणेशोत्सव हा सण येऊन ठेप्लाच. गणेशोत्सव हा शब्द माज्याकडून १२१ वेळा काट दरे बाईनी लिहून घेत्ल्यामुळे मी आता अजिचबात चुकत नाही.

मला गणपती बाप्पा आतिचशय आवडतो. कारण कि तो चांगली बुद्दी देतो जी की परिकशेच्या वेळेस उपयोगी पडते. गणपती बाप्पा विद्येची देवता आहे. पानचाळ सर म्हणतात की प्रत्येक देव कशा ना कशाचा तरी आधी पती आहे. दर परिकशेच्या वेळी विशेशता वारशिक च्या वेळी मी गणपतीची रोज मनो भावे तपशचरया करतो. पण चांगली बुद्दी देण्याच्या आयवजी गणपती बाप्पाने डायरेक चांगले मारक दिले आसते परिकशेत तर किती चांगले होइल. आपण सरवांनी कोणच्या तरी देवाची रोज कमीत कमी तपशचरया कराव्यास हवी (१० मिन्टे लिहावयाचे राहिले ते कंसात लिले आहे).

गणेशोत्सव असतो तेवा सरवत्र आतिचशय मंगलमय वातावरण आस्ते. बाजारात सुद्दा ने वेद्याचे मोदक पेढे व बरफी असे बोर्ड लागून दुकानांची शोभा वाडलेली आसते. सरवत्र रोश्णाइ व लाय टींग केलेले आसते. ते काईकाई वेळा फिरतेही आसते. म्हन्जे की ते तिथेच आस्ते फ्क्त लाईट फिरत असतात पकडा पकडी खेळल्यासार्खे. ठिक ठिकाणी मंडप उभारून रसत्यांची व वातूकीची शोभा वाडवलेली आसते. मंडपाशेजारी स्पिकरांची एकावर एक दहीअंडी करून त्यावरून नवीन हिन्दी पिच्चरमदली गाणी करणमधूर आवाजात लावलेली आसतात. फक्त त्या आवाजात गणपती बाप्पाला लोकांची तपशचरया ऐकू जाईल का अशी मला नेमी भिती वाट्टे.

आमच्या सोसायटीतही गणेशोत्सव असतो मदल्या चौकात. त्या काळात मुले मुली, तसेच प्रोढ व मोठी माणसे तसेच बायका वगेरे आतिचशय उतसाहाने फसफसत आसतात. बायकांमदे रोज बाप्पाला नवनवीन ने वैद्य टिवीत बगून बनवायची चडाओड लागते. ने वेद्य काय आहे त्यावर आरतीला गरदी आसते असे सागरगोटे काका म्हणताना मी आयकले. दरेक दिवशी आर्ती करताना सरव मुले कडव्याची पैली ओळ मोठ्या आवाजात म्हणतात व नंतर आर्ती पाठ नसल्याने मोठ्या लोकानच्या तोंडाकडे पहात बसतात. साठेंचा मुलगा हात जोडून नुस्ता ने वेद्याकडे पहात आसतो. नेनेन्चा राजू दादा प्रदानांच्या पिन्की ताइकडेच पहात आसतो एकसार्खा असे सिकरेट जितूने सांगितल्याने आमी सरव लहान मुलानी खातरी केली. पिन्की सुद्दा मदेमदे पाहत एडपटासार्खी हासत होती. कोलेजमदल्या एवड्या मोठाल्या मुलाना हे सुद्दा कळत नाही का की आर्तीला गंबीरपणाने उभे रहावयाचे आस्ते ? पिन्कीची तपशचरया करून राजू दादाला काय मिळनार ते बाप्पाच जाणे. ह्या वरशी आसे केले तर मी सरळ मोठ्यादी ओरडनार आहे ए राजू दादा समोर बघ म्हणून आसे.

काई काई गोशटी मात्र मला बुच कळ्यातच पाडतात. आता जासवंदीचे फूल आवडते म्हून काय रोज तेच तेच काय फूल वहायचे. बाप्पाला तरी वरायटी नको काय ? मला जिल्बी आवडते म्हणून काय रोज दिली तरी मला कंटाळाच येईल नाई का दोन तिन मैन्यानी. मस्त लाल गुलाबाचे फुल दिले आणिक ने वेद्याला चोकोलेट दिले तर देव नाई म्हण्णार आहे का ? पण मोठी लोक आइकतील तो सुदीन.


Mar 28, 2010

माणूस नावाचे पुस्तक !

जुन्याच मजकूराचे अर्थ नवे
माणसे वाचणे सोडायला हवे


मुखपृष्ठावरुन काही अंदाज ?
कराल तर फसाल !
एखादं पान चाळल्यावरच
खुदकन हसाल !


ह्या बोलण्याला तो संदर्भ,
अन आतला मतलब गूढगर्भ


पाने चाळावीत, चित्रे पहावीत..
पण संपूर्ण माणूस वाचण्याची उबळ ?
...दाबायलाच हवी !


सुंदर चेहरे बघावेत, चंचल नखरे पहावेत
देखणी मने शोधायची सवय ?
...सोडायलाच हवी !


देवमाणसांचे प्रदर्शन
मांडले आहे घराघरात
सामान्यांचे गठ्ठे मात्र
कायम सवलतीच्या दरात


सुंदर सुबक छपाई
मजकूर मात्र कुरुप
मग पाने उलटायला
लागतो उसना हुरूप !


धूळीत पडलेल्या माणसांकडे
कधी कुठे आपली नजर वळते ?
ब-याचदा माणसाची खरी किंमत
शेवटचे पान उलटल्यावरच कळते !


प्रतिभा अफाट म्हणतात,
मग वागणे क्षुद्र कसे ?
गोड मधाळ चेह-यांचे
अनुभव खवट कसे ?


'एकदा मला वाचाच !' कुणी एक बोलतो
पुढची कित्येक पाने स्वस्तुतीत डोलतो
म्हणतो, दुनियेने माझे चरित्र शिकावे
ऐकताना वाटते ह्याला वजनावर विकावे


म्हणे 'ओरिजनल' तो मीच
स्वयंभू ढंग माझा आगळाच !
मनातले त्याच्या वाचू म्हटलं
तर खरा 'प्रकाशक' वेगळाच !


अकारण अतर्क्य, आक्रस्ताळे अनाडी
त्याच गुणांवर आपले प्रस्थ थाटतात
दुमडलेल्या कोप-यांची आडमुठी पाने
मग काही पुस्तके उगाच जाड वाटतात.


कुठे सूप्त दडलेली प्रतिभा
पण भलत्या रकान्यात चुकलेली
रुक्ष वास्तवाच्या ओझ्याने
बिचारी 'फिक्शन'ला मुकलेली


एकगठ्ठा कुटुंबाच्या संचात
सख्खी नाती बोचू लागतात
करकचून बांधलेली नशीबे
एकमेक काचू लागतात.


एका जीर्णश्या डायरीत
असते सारे आयुष्य सरलेले
आठवणींच्या पंचनाम्यात
एक पिंपळपान विसरलेले !


- राफा



 ह्या लेखाची PDF फाईल उतरवून घेण्यासाठी इथे क्लिक करा

Mar 4, 2010

कोडे सोडवताना डोके कसे वापरावे ?

“हं.. आता हे सांग..”

“कोडं तू सोडवते आहेस का मी ?”

“हो का? नाही तेव्हा लुडबूड करतोस ना मी सोडवायला लागले की ?”

“आयला, हे शब्दकोडं म्हणजे अजब प्रकार आहे. नाही म्हणजे महिनो न महिने कुणी ढुंकूनही पाहत नाही. एकदा का रोज सोडवायचा झटका आला की मग पुढचे काही दिवस विचारता सोय नाही.”

“अवांतर बडबड नकोय. मदत करणारेस का?”

“बोला..”

“सरिता आणि सागर ह्यांच्या मीलनाची जागा.”

“क्याय ? सरिता आणि .. ?”

(आवाज वाढलेला) “सा ग र ! ह्यांच्या मीलनाची जागा.”

“अं… सोपं आहे. खाडी !”

“अं ?”

“खाडी खाडी !”

“च्च. चार अक्षरं आहेत.. ‘खाडी खाडी असं लिही दोनदा’ वगैरे पुचाट विनोद नको आहेत. सांग लवकर ! एव्हढं आलं की आसपासचं सुटेल लवकर बहुतेक..”

“हं..”

“…”

“…”

“च्च ! ‘पार्ले टिळक’ चा ना तू ? काय झालं आता ? …”

“हं.. स रि ता.. आणि... सागर. ह्यांच्या…?”

“मीलनाची जागा !  चा र अक्षरी ! ”

“हां..  बेडरुम !!! ”

Feb 21, 2010

बातम्या: २१ फेब्रुवारी २०५०

बातम्या: २१ फेब्रुवारी २०५०

 मुंबई (दि. २०): सध्या महाराष्ट्राच्या दौ-यावर प्रथमच आलेल्या जर्मनीच्या उद्योगमंत्री कुमारी मार्गारेट गुटेनबर्ग ह्यांची प्रकृती आता स्थिर आहे.

काल महाराष्ट्राचे उद्योगमंत्री बबन ढमढेरे त्यांचे स्वागत करण्यास विमानतळावर गेले होते. तेव्हा ढमढेरे ह्यांना पानाचा तोबरा अनावर झाल्याने ते कु. मार्गारेट ह्यांच्या पायाशीच पाचकन थुंकले. पानाच्या लाल रंगामुळे, ढमढेरे ह्यांना रक्ताची उलटी झाली असावी असे वाटून घाबरलेल्या कुमारी मार्गारेट भोवळ येऊन पडल्या होत्या. भक्कम हाडापेराच्या कुमारी गुटेनबर्ग ह्या श्री. ढमढेरे ह्यांच्यावरच पडल्याने त्यांचाही जीव काही वेळ कासावीस झाला होता.

अजूनही, आज २०५० सालीही महान भारतीय संस्कृतीबद्दल पाश्चात्य देशात किती घोर अज्ञान आहे ह्याबद्दल सर्वत्र हळहळ व्यक्त होत आहे. ‘विविध आवाज काढून कुठेही कसेही थुंकण्याचे स्वातंत्र्य’ ह्या गोष्टीचा आदर करायचा का मूर्खासारखी किळस वाटून घ्यायची असा प्रश्न विचारला जात आहे.

२०१० साली सार्वजनिक ठिकाणी थुंकण्याबद्दल रु. १००० दंड होता हे ऐकून तरुण वाचकांना कदाचित आश्चर्य वाटेल. तेव्हापासून ते २०२२ पर्यंत महाराष्ट्राच्या शहरी भागात एकूण सात जणांवर दंडाची कारवाई करण्यात आली. इतकी कठोर कारवाई केल्यानंतर चळवळ करुन हा अमानुष कायदा बदलण्यात आला. सार्वजनिक ठिकाणी थुंकण्याविरुद्धचा कायदा केव्हाच रद्द केला असला तरी परदेशी पाहुण्यांसमोर किंवा त्यांच्यावर थुंकण्यावर बंदी घालण्याचा नियम करण्याचा विचार सरकार करत असल्याचे आज गृहमंत्र्यांनी जाहीर केले.

त्यामुळे विरोधी पक्षाने ह्याविरुद्ध रान उठवले आहे. विरोधी गटनेते चावरे म्हणाले “कुणीही उठावे आणि आम्हाला काहीही शिकवावे असा डाव असेल तर आम्ही तो हाणून पाडू. इथे परदेशी पाहुणे, मंत्री, पर्यटक वगैरे कुणीही नाही आले तरी बेहत्तर ! पिढ्यान पिढ्या चाललेल्या परंपरा मोडीत काढणा-या सरकारला गाडून टाका व त्याच्या थडग्यावर गुटखा खाऊन थुंका ! उद्या प्रगत देशांप्रमाणे 'दिलेल्या वेळेवर पोचा', 'ठरलेल्या वेळेवर कामे करा' वगैरे नसती थेरंही चालू कराल. आपल्या देशात विदेशी संस्कृतीचे हे आक्रमण सहन केले जाणार नाही. पुढच्या वेळेपासून, आपल्या थोर परंपरेनुसार पाहुण्यांना सप्रेम भेट म्हणून गुटख्याची पाकिटे द्यावीत असे मी सरकारला आवाहन करतो म्हणजे ते आपापल्या देशात जाऊन सराईतपणे थुंकू लागतील व गुटख्याची पाकिटे फेकून रस्त्याची शोभा वाढवतील’.

  
पुणे (संध्याछाया वृत्त) : येथील ज्येष्ठ नागरिक अनंत पड्सुले ह्यांचा प्रदीर्घ समाजसेवेबद्दल आज सत्कार करण्यात आला. त्या प्रसंगी, चाळीस वर्षांपूर्वी कर्वे रस्त्यावर पीमटी बस सेवेच्या भोंगळ कारभाराविरुद्ध तीव्र आंदोलन झाले होते त्या आठवणी त्यांनी जागवल्या.

ह्याप्रसंगी श्री. पडसुले म्हणाले “ते झपाटलेले दिवसच वेगळे होते. कॉलेजच्या वेड्या वयात पीएमटी बसमागे साचलेल्या धुळीच्या थरावर मी बोटांनी ‘अनंत लव्ह्ज सुनेत्रा’ अशी अक्षरे काढली होती. पुढचे काही महीने म्हणजे पहिला पाऊस पडेपर्यंत माझ्या प्रेमाची ती धुळाक्षरे बाळगणारी पीएमटी बस जेव्हा मी अधून मधून रस्त्यावर पाहत असे तेव्हाच्या भावना व्यक्त करणे अवघड आहे. ”

ह्या प्रसंगी श्री. पडसुले ह्याना खरोखरच भावना अनावर झाल्या. थोडे सावरल्यावर, त्याना आम्ही पीएमटी विरुद्धच्या आंदोलनविषयी छेडले असता ते म्हणाले “चाळीस वर्षांपूर्वीचा तो आंदोलनाचा दिवस मला चांगलाच आठवतो. काही उत्साही मंडळीनी रस्त्यावर आडवे पडून पीएमटी बसेस जाऊ देणार नाही अशी भूमिका घेतली. तेव्हा आमच्या आंदोलनाचे नेते श्री. दादा पोफळे ह्यानी ‘मधे येईल त्यावरून बस नेणे पीएमटी चालकास अगदीच अंगवळणी पडले असून तुमचे भलते धाडस शब्दश: तुमच्या अंगाशी येईल’ अशी जाणीव करून दिली. त्यामुळे भिती व निराशा ह्या संमिश्र भावनेने ग्रासलेले आंदोलनकर्ते त्वरेने उठून उभे राहिले.


Jan 29, 2010

पुणे ते गुहागर - मार्ग व टप्पे

पुणे ते गुहागर :


मार्ग :

पुणे - पिरंगुट - मुळशी - ताम्हिणी घाट - माणगाव - लोणेरे - आंबेत - दापोली - दाभोळ - धोपावे - गुहागर


अंतर व टप्पे :
</> </>
क्र.
अंतर (कोथरुडपासून)

Kms
ठिकाण/टप्पानोंद
1.45Quick Bite (Hotel)
चांगले हॉटेल : न्याहारी व जेवण
2.75
ताम्हिणी घाट सुरु

3.82विळे फाटा. माणगावला जायला डावीकडे नवीन मोठा रस्ता.

खरे म्हणजे ह्याला माणगाव फाटा म्हणायला हवे ! :)
4.86
T junction (आडवा रस्ता). इथे डावीकडे वळणे

‘तासगाव’ अशी पाटी
5.-माणगाव गेल्यावर गोवा हायवेला डावीकडे वळणे
6.-काही अंतरावर उजवीकडे ‘मोर्बा’ अशी पाटी. गुहागरला जायला उजवीकडे न वळता हायवेवर सरळ जाणे.
7.113
लोणेरे - हायवे सोडून उजवीकडे वळणे

8.118गोरेगाव एस टी स्टॅंड
9.122नांदवी फाटा
उजवीकडे सुवर्णमंदिर (दिवेआगर चे) ची पाटी
10.-घाट चालू

11.131आंबेत
इथपासून दापोली ५६ किमी
12.147दापोलीसाठी उजवीकडे वळणे
इथपासून दापोली ४० किमी
13.186दापोली
दाभोळ साठी circle ला उजवीकडे घेणे व पुढच्या लहान circle ला डावीकडे घेणे.
14.209कोळथरे फाटा

15.-दाभोळ
(फेरी बोट) : एका वेळी सात-आठ वाहने व पन्नास एक माणसे घेऊन पलीकडे ‘धोपावे’ ला सोडते (व अर्थातच तिथून तसाच ऐवज इकडे आणतेही.) प्रवासाचा वेळ १० मिनिटे. पोचाल तेव्हा बोट पलिकडच्या बाजूस असेल तर साधारण एकूण ४०-५० मिनिटे आपल्याला पलिकडे पोचण्यास लागतील (फेरी पलिकडे ठराविक वेळ थांबून निघणे, आपल्या बाजूस येणे, वाहने उतरवणे, चढवणे वगैरे)
16.-
‘धोपावे’ ला उतरल्यावर उजवीकडचा रस्ता घेणे

हा रस्ता २-३ किमी लांब पण दुस-या डावीकडच्या रस्त्यापेक्षा चांगल्या स्थितीत.
17.230गुहागर




नोंदी:


• एकूण वेळ ५ तास ४५ मिनिटे. (अर्धा तास मधे थांबून)

• जाताना Quick Bite ला थांबलो. बरेच पदार्थ (अजूनही) छान. (पोहे, बटाटा वडा, सा. वडा, मिसळ, भजी वगैरे)

• राहण्याचे ठिकाण : हॉटेल 'कौटिल्य'. व्यवस्था व सेवा समाधानकारक. AC room (शहरी चोचले म्हणून नाके मुरडू नयेत. 'गुडनाईट'ला न जुमानता 'गुडनाईट किस' घेऊ पाहणा-या डासांसाठी हे चांगले हत्यार आहे :). पण फार डास नव्हतेच)

• १० मिनिटे चालत अंतरावर 'अन्नपूर्णा' हॉटेल. ठिकठाक. तुका म्हणे त्यातल्या त्यात. शाकाहारी व मांसाहारी. जेवण बरे/चांगले. भाज्या चविष्ट. सुरमई फ्राय चांगला. सोलकढी मात्र आंबट. चौघांचे शाकाहारी जेवण रु. ३००. 'स्वीट' मधे श्रीखंड, आम्रखंड व आमरस (बरा होता) अशी विविधता (!) . तिन्ही ब्रॅंडेड.

• त्याच्या समोरच असलेले अगदी नवीन व्याडेश्वर हॉटेल फार गर्दी नसलेले (कदाचित शुद्ध शाकाहारी असल्याने). नवीन झालेले त्यामुळे अजून जम बसायचा होता बहुदा.

• बाकी बाजारातील दोन तीन हॉटेल्स साधीच. (साधे म्हणून चविष्ट असेलच असे नाही :))

• हेदवीचे गणपती (द्शभुज लक्ष्मी गणेश) मंदिर सुरेख आहे. सध्या (किंवा आता कायमचा) मंडप घातला आहे त्यामुळे पूर्ण देवळाचा असा फोटो काढता आला नाही. Edit: मित्रवर्य मिलिंद बोडस ह्याने काढलेला देवळाचा सुंदर फोटो आता पोस्टला आहे. एकूण सुबकता आणि रंगसंगती (काहीशी बालवाडीच्या भिंतींसारखी वाटली तरी !) प्रसन्न करणारी आहे. मला फार कमी वेळा मंदिरे आवडतात. ब-याच ठिकाणी सार्वजनिक (अ)स्वच्छतागृहासारख्या पांढ-या टाईल्स लावलेले व त्यावर पान थुंकल्यावर पडतात तसे डाग पडलेले गाभारे पाहिले की मी झपाट्याने नास्तिकतेकडे झुकू लागतो. (वेगळ्या व प्रदीर्घ लेखाचा विषय !)

• हॉटेल कौटिल्य कडून किना-याकडे येता येते फक्त ५ मिनिटे चालत. तो किना-याचा भाग स्वच्छ आहे. एकूण ९०% किनारा स्वच्छ आहे. सणसणीत अपवाद तिथून दुस-या टोकाला बाजारातून किना-याला प्रवेश आहे तिथे ! बरोबर ओळखलंत.. कचरा, सांडपाणी, प्लॅस्टीकच्या पिशव्या वगैरे वगैरे. तिथेच 'चाट' पदार्थांचे ५-६ स्टॉल्स आहेत.

• हॉटेल कौटिल्यच्या श्री. ओक ह्यांचेच चैताली सुपर शॉपिंग सेंटर बाजारात व्याडेश्वर मंदिराच्या शेजारी. लहान गावाच्या मानाने आधुनिक, प्रशस्त व स्वच्छ. तिथे भरपूर 'कोकण मेवा' खरेदी झाली. आमरस (पल्प). सरबते : आवळा, चिबूड, कोकम, काजू (फळाचे) . लोणची, आवळा कॅंडी, पापड वगैरे वगैरे

• तिथेच जवळ 'विजया बेकरी' मधे (नावाची पाटी नाही) नारळाची ताजी बिस्कीटे (कुकीज) मस्त मिळाली.

• वेळणेश्वर व हेदवी अनुक्रमे २० व २५ किमी अंतरावर. हेदवीला 'बामणघळ' म्हणून ठिकाण आहे. भरतीच्या वेळी इथे घळीत वेगाने पाणी शिरून ५० फूट पाणी उडते असे कळले.. दुर्दैवाने आम्ही गेलो तेव्हा भरती नव्हती. (तरी उत्साहाला ओहोटी न लावता चालत गेलो पुढे. ती घळ खडकांवरून चालताना अचानकच लक्षात आली)

• कोकण परिसराची माहीती 'साद सागराची' ह्या पुस्तक मालिकेत अतिशय छान दिली आहे. विशेषत: नकाशे. (काही माहिती जुनी किंवा चुकीची आहे ती सुधारायला हवी). पण फक्त चाळीस पन्नास रुपयात ही पुस्तके बरीच चांगली माहिती, नकाशे व फोटोंसहीत उपलब्ध करुन देण्याचा उपक्रम अतिशय स्तुत्य आहे. नकाशात दोन टप्प्यांमधील अंतर (मोटरसायकल रिडींगनुसार) जोडणा-या रेषेवरच लहान चौकोनात तिथेच दिले आहे त्यामुळे अंदाज यायला मदत होते.

• धोपावे येथे फेरी बोटीचे भाडे एकूण ११४/- एका फेरीस. म्हणजे जाऊन येऊन नाही. ८ सीटर (टोयोटा इन्होव्हा) गाडी व ड्रायव्हर धरून ५ माणसे.

• टोल कुठेही नाही.


तर, ह्या पोस्टमधील 'जंक्शन' व फुटकळ अशी सर्व माहिती तुम्हाला उपयोगी पडेल अशी आशा आहे कारण पोस्टचा हेतू उस्फुर्त मजा कमी करणे नसून जास्तीत जास्त माहितीच्या आधारावर तुमची कोकण भेट आनंददायी व्हावी हाच आहे ! ( बाकी उस्फूर्त 'मज्जा' आणायला आपल्या देशात अनेक घटक मौजूद असतातच ! उदाहरणांसाठी फेरी बोटीच्या फलकाचा फोटो पहावा !)


प्रकाशचित्रे :






दाभोळ-धोपावे फेरी बोट



 
खालील छायाचित्रे मित्रवर्य मिलिंद बोडस  यांजकडून सप्रेम भेट :)



 
प्रवासासाठी हार्दिक शुभेच्छा ! :)
 
 
- राफा

Jan 12, 2010

..फॉर इंग्लिश, प्रेस वन. हिंदी के लिए मराठी का गला दबाएँ ।

काही एक दिवसांपूर्वीची एक सुसकाळ.

माझा मोबाईल वाजला.

“हॅलो. मै फलाना कंपनी से बात कर रही हू. क्या मै राहुल फाटकजी से बात कर सकती हू ?”

“बोला”

“सर, आपके इंट॔रनेट कनेक्शन का इस महिने का बिल रेडी है. क्या आज शाम को चेक कलेक्ट करने के लिए किसीको भेज सकती हू ?”

नेहमीप्रमाणेच लगेच उत्तर देण्याआधी एकदम डोक्यात लखलखाट झाला.
(कदाचित ही इसमी ‘बिलींग सायकल’ १५ तारखेची असतानाही ३-४ तारखेला फोन करते म्हणून ठराविक मासिक वैताग आला असावा.
किंवा
दर ५-६ दिवसांनी इंटरनेट बंद होणे व तक्रार केल्यावर ठराविक उत्तर मिळणे मग ते ७-८ तासात कधीतरी चालू होणे.. पुन्हा ५-६ दिवसांनी तेच वगैरे काही महीने होत असलेल्या गोष्टींचा साठलेला वैतागही असेल.)


“तुम्ही माझ्याशी हिंदीत का बोलताय ?”

“…”

(अग बोल बाई !)

“मी मराठी किंवा इंग्लिश मधे बोलू इच्छितो. हा माझा प्रेफरन्स तुमच्या रेकॉर्डला ठेवा हवं तर. ”

“ओके सर. आज संध्याकाळी पाठवू का ? ”

“आज आम्ही नाही आहोत संध्याकाळी कुणी घरी. उद्या पाठवा. प्लीज फोन करायला सांगा म्हणजे खेप पडणार नाही. ”

तिचे आभार ऐकून फोन ठेवतानाच माझ्या डोक्यात पक्की खात्री झाली ही इसमी उद्या फोन करेल तेव्हा हमखास हिंदीत बोलणार. रोज पाचशे फोन होत असणार हिचे. मी फोन केला तर ऑटोमेटेड मेसेज ने मी भाषा निवडू शकतो. तिने फोन केला तर ती हमखास तशीच बोलणार हिंदीमधे.

आणि वही हुआ जिसका डर था !

दुस-या दिवशी सकाळी तिचा परत फोन.

“… क्या मै राहुल फाटकजी से बात कर सकती हू ?”

मनाची तयारी असूनही माझी काहीशी सटकली. आता नडायची वेळ आली !

“मी कालच तुम्हाला सांगितलं की तुमच्या कंपनीमधून फोन आला तर कृपया माझ्याशी मराठीमधे बोला. अशी काही लक्षात ठेवायची सोय नाही हे तुम्ही मला काल सांगितलं नाहीत. आज तुम्ही परत हिंदीमधे बोलत आहात. का बरं ? ”

“…”

“हॅलो.. ”

“हॅलो सर.. मी संध्याकाळी पाठवू का कोणाला चेकसाठी ? ”

(माझ्या डोक्यात स्वगत चालू : जाऊ देत आता. स्वत:ला शांतताप्रेमी म्हणवतोस. उगाच भांडण तंटा अजिबात आवडत नाही म्हणतोस. मग ह्या बिचारीला कशाला नडायचे ? पण ते काही नाही. जाऊ दे म्हणूनच मग हे सगळं होतं)

कंपनी विरुद्ध साठलेल्या वैतागाची बेरीज जास्त भरली !

“हो पाठवाच आज कुणाला तरी. पण तुम्ही मला उत्तर दिले नाहीत.”

“…”

“तुम्हाला अशा काही इंस्ट्रक्शन आहेत का हिंदीत सुरुवात करायची म्हणून ? ”

“…”

“हॅलो.. ”

“हॅलो सर.. ”

“आर यू अ महाराष्ट्रीयन ? (असणारच. मी मराठीत बोलल्यावर ही मराठीत बोलते की दर वेळी. आवाज ओळखला मी. पण सुरुवात नेहमीच हिंदीमधे करते ! नेहमी !) तुमचे कॉल सेंटर पुण्यातच आहे ना ?”

“हो सर. ”

“मला एक सांगा. पुण्यात दोन मराठी माणसांनी एकमेकांशी हिंदीत का बोलायचे ? इन्फ़ॅक्ट, जगाच्या पाठीवर कुठेही..”

“…”

“मला तुमच्या मॅनेजरशी बोलायचे आहे. ”

“…”

“हॅलो ? ”

“.. ओके सर. सिनियर मॅनेजरशी बोला. ”


अर्धा मिनिट खूडबूड.


“हॅलो. धिस इज अमुक तमुक. व्हॉटस द इश्यू सर ? ”

(आडनाव नीट ऐकू आले नाही पण बहुतांशी अमराठीच वाटतयं. यूपी कडचे. बहुतेक.)

“ऍक्चुअली नथिंग अगेंस्ट युअर रिप्रेझेंटेटिव. शी वॉज पोलाईट …”

त्याला थोडक्यात घटनाक्रम व ‘इश्यू’ सांगितला.


“या सर.. नो प्रॉब्लेम. आय विल टेल हर’ (आवाज घाईत असलेला. कदाचित हा त्याच्यासाठी ‘नॉन इश्यू’)

(अगदीच ‘कर्टली’ बोलायची गरज नाही म्हणून बोलावे)
“सी, इट्स नॉट दॅट आय डिसलाईक हिंदी.. ”

“येस सर. बट हिंदी इज अवर नॅशनल लॅंगवेज सर नो? ”

(देवा ! आता ह्याच्याशी ह्या विषयावर वाद घालायचा ! मला मराठीमधे ऐकायला बोलायला आवडेल ह्या सरळ अपेक्षेमधे चुकीचे काय आहे ? )

< सगळे विचार गिळून... थोडक्यात समारोप करण्यासाठी >

“सी…यू शूड स्टार्ट इन रिजनल लॅंग्वेज. ९०% ऑफ द पिपल आर कंफर्टेबल स्पिकिंग इन मराठी.. सो.. ”

“ओके सर बट वुई आर ऑल इंडीयन्स”

(दे ! मलाच डोस दे ! तू आणि मी कुठेही भारतात जाऊ शकतो, राहू शकतो ते इंडीयन आहोत म्हणूनच ना ? राष्ट्रगीताला उभे राहताना तुझ्या ह्रदयात होते तेच माझ्याही होते. नाही का? पण राष्ट्रप्रेमाशी ह्याचा काय संबंध ?
हिंदी ? हिंदीत मीच केलेला एखादा शेर ऐकवू का लेका ? कारण मराठीत केलेले काव्य तुला कळणार नाही. अनौपचारिक किंवा चपखल बसणा-या एखाद्या ‘ड्वायलॉक’ साठी ही हिंदी छान असते रे.
अर्थात काही गोष्टी खरचं डोक्यात जातात बघ. ‘लोकमान्य तिलक’ काय, ‘अंग्लैद’ काय ?.. अरे विशेष नाम तसेच नको का उच्चारायला ? उद्या मी ‘तिवारी’ ला ‘उधारी’ म्हटले तर चालेल का ?

आणि माझे अमराठी मित्र किंवा परिचयाचे लोक नाहीत काय ? मी पंजाबमधे बराच काळ - महिने किंवा वर्षे - जाणार असेन तर जुजबी का होईना पंजाबी भाषा अवगत करणे हे न्याय्य, व्यवहार्य व तर्कशुद्ध नाही का ? वीस वीस वर्षे महाराष्ट्रात राहून कामापुरती, जुजबी व्यवहरापुरती मराठीही शिकाविशी वाटत नसेल, शिकायची जरुरी भासत नसेल तर मराठी लोकांना आडमुठे संकुचित म्हणण्याचा अधिकार कुणी दिला यू. पी. वाल्यांना ? तेव्हा उत्तरेतली सो कॉल्ड ‘वॉर्म्थ’ कुठे जाते वागण्यातली ? त्या त्या प्रदेशाच्या भाषेला काडीचीही किंमत न देणे म्हणजे स्वभावातील मार्दव आणि सहिष्णुता? महाराष्ट्रात मराठी सोडून हिंदी हा कुठला न्याय ? गरज असताना/नसताना मला तेलगू, कन्नड, फ्रेंच, पंजाबी ढंगाची हिंदी, उर्दू, गुजराती,काश्मिरी वगैरे भाषांमधली २-४ (किंवा जास्त) वाक्ये तरी शिकाविशी वाटली ना ? हे महत्वाचे नाहीच का ?

बरं हे सगळे जाऊ देत. हा 'बिजिनेस कॉल' आहे ना? मग भूगोलातच बोलायचे तर मग देश कशाला ? आज जागतिक भाषा कुठली, आर्थिक किंवा अन्य औपचारिक व्यवहारांची ? इंग्लिश ना ? तुझ्या कंपनीचा ऑटोमेटेड मेसेज इंग्लिशमधेच सुरु होतो ना ? मग करा ना फोन इंग्लिशमधे ! थेट विशाल दृष्टीकोनच घेऊया ना.. आपण ग्लोबल सिटिझन्स नाही का ?

हेही समजून घेण्याची इच्छा नसेल तर जाऊ देत. मी कस्टमर आहे. मला मराठीतच बोलायचे आहे. तू करु शकत असशील तर सांग नाहीतर मी दुसरी कंपनी बघतो ! पूर्णविराम.)

“यू आर ऎब्सुल्यूटली राईट. वुई आर इंडियन्स. बट सी..”

पण मी पुढे काही बोलायच्या आतच तो म्हणाला

“ओके ओके. नो प्रॉब्लेम सर. आय विल नोट युअर प्रेफरन्स. आय विल ऑल्सो टॉक टू दि टॉप मॅनेजमेंट अबाऊट धिस.”

(डोंबल तुझे. पुढच्या महिन्यात मला हिंदीतच फोन येतो का नाही बघ. पण ठीक आहे. आपणहून म्हणतोय सांगेन वरिष्ठ अधिका-यांना सांगेन म्हणून, तर बास आता)

“ओके. थॅंक्स. ”

“थॅंक यू सर. ”

फोन खाली ठेवला.

कुठल्याही कारणाने, मनातले सगळे विचार जेव्हाच्या तेव्हा भरभर बोलले गेले नाहीत की आपण स्वत:वरच वैतागतो तसा वैतागलो !

तोच मला सोयीस्कर रित्या आडमुठा (किंवा ‘हुकलेला’) समजला असेल का ? तो त्या मुलीवर ती मराठी आहे म्हणून आता डूक धरेल का (किंबहुना सर्व मराठी ‘आडमुठ्या’ लोकांविषयी - केवळ माझ्यामुळे - त्याला अढी बसेल का) ?
की, सांगण्याची गरज नव्हती तरी तो विशेष आपणहून म्हणाला तसे.. ‘लोक मराठी मधे संवाद करण्याची मागणी करत आहेत’ असे खरेच तो वरिष्ठांना सांगेल ?

ह्म्म्म्म..

पण एकूण ‘इश्यू’ त्याच्या खरंच लक्षात आला असेल का ?



- राफा

Jan 3, 2010

एक किनारा शोधताना !

रात्रीच्या मध्यावर,
आभाळ पार काळंवडलेले.
अवतीभवती काळोखे पाणी..
काळ्या लाटांवर लाटा..


होडीत मी एकटाच.
लूकलूक किना-याच्या दिशेने..

माझे हात विलक्षण तंद्रीत वल्हे चालवताहेत
डोक्यात समोरच्या किना-याचीच स्वप्ने
परकेपणाने पाण्याचा अडसर दूर लोटत,
होडीचे टोक स्पष्टपणे किना-याच्या दिशेने..


अचानक…


नजरेच्या कोप-यातून जाणवते काहीतरी..

भलत्याच दिशेला पाण्यात उगवतो
कुणा एकाचा हात..


बुडू न पाहणा-या,
मरायची तयारी नसलेल्या
कुणाचा तरी हात

एकवार खाली जातो आणि..
पुढच्याच क्षणी पाणी कापत पुन्हा वर उंचावतो. तीव्रतेने.


फास टाकल्यासारखा एखादा भोवरा
त्याच्या देहाला खाली खेचतो आहे बहुतेक

त्याच्या तडफडीने चेकाळल्यासारखा
अवतीभवती मृत्यू खळाळतो आहे त्याच्या


त्या झगड्यातून मृत्यूशी सामना करते आहे
त्याची ती तीव्र जीवनेच्छा
फण्यासारखा हात काढून..

‘कुणाला अजून जगायचे आहे रे ?’
कुणीतरी जणू अदृश्य प्रश्न केलाय आणि..

त्यासरशी झरकन वर केल्यासारखा त्याचा तो हात !


आणि मग मला चक्क ऐकू येते..


त्याची ती मूक हाक.. निर्वाणीची !


मी दचकतो..


छे छे !
अजून बधीरता आली नाही कानांना ?
अजून निबरता नाही मनाला.. ?
छ्या.. काय पोचणार मग तू त्या उबदार रौशन किना-याला..
असे भरकटून चालते का कुठे ?


पण..

तो माझ्या दिशेने आशा लावलेला हात तर स्पष्ट दिसला मला
आणि त्याच्या आत्म्याची केविलवाणी हाकही ऐकू आली नीट

आता ?


मी माझा मार्ग बदलून त्याच्या दिशेने जायचे ? मदतीला ?

मी ?

मीच का ?

दुसरा कुणीतरी येईलच तो पूर्ण बुडण्याआधी..
येईलच ?

माझी ही चिमुकली होडी. त्याला अन मला एकत्र पेलू शकणार नाहीच..
नक्की?


माझ्याच प्रश्नांच्या ओझ्यानी होडी जड झालीशी वाटते..

त्याच वेळी दूर किना-यावर काहीतरी चकाकते.. भुलवते.

विसर त्याला..
भरकटू नको..
आता ह्या टप्प्यावर भावनेच्या भोव-यात अडकू नकोस..
बुडशील त्याच्यासारखाच..
दिशा बदलू नकोस..


क्षण, दोन क्षणांचा मोह..


मग अचानक अनपेक्षितपणे..

माझ्याच आत आत खोलवरून
काहीतरी उसळते..


प्रकाशाची तीव्र रेषा असावी तसे काहीतरी..

सर्व संभ्रमांची जळमटे फाडून..
कुठलीतरी टोकदार बळकट भावना..

दया ?
माणूसकी ?
न्याय ?

नक्की ओळख लागत नाही..
पण..

कौल नि:संदिग्ध असतो !


माझा हात कष्टाने का होईना उठतो
होडीची दिशा बदलते..
पाणी खरवडल्यासारखे वल्हे चालते
किना-याकडून आता होडीचे टोक वळते
त्याच्या दिशेने..

हळू हळू वेग वाढतो..

आता नजरेच्या कोप-यात किनारा.. आणि तो स्पष्ट समोर.



लांबवलेला माझा हात
तो कसाबसा धरतो..
घट्ट कृतज्ञतेने..



एक होडी अन आता दोघेजण..
वाढलेले ओझे.
माझे मन डगमगते..
पण दोघांचा भार उचलतही होडी स्थिर आहे.

..

तो थोडा सावरतो. हळूवार कण्हतो..
"देवासारखे आलात .. "

असेच काहीतरी..


आता मात्र माझ्या मनाचा राग राग..

अनावर त्राग्याने डहुळते सर्व.. गढूळ गढूळ होते..
ती मघाचची भावना अस्पष्ट.. विझल्यासारखी होते..

छे…

किना-याकडे जायला आता किती लांबचा पल्ला..
केवढा वळसा पडला..


ह्याच्यामुळे मार्ग बदलावा लागला !

मीच सापडलो ह्याला ?


कण्हत तो पुढे बोलतो.. तुटक तुटक..

“पाण्यात खडक आहेत मधेच.. माझ्याकडे न येता तसेच सरळ जाता तर..”

त्याला धाप लागते..

“..तर, खडकावर आपटून माझ्यासारखीच.. तुमचीही होडी फुटली असती कदाचित.. पण तुम्ही माझ्याकडे.. मला वाचवायला.. देवासारखे.. आता.. आता भिती नाही..”


त्याच्या बोलण्याचा अर्थ माझ्या दमलेल्या मनात उलगडतो !


आणि अंगावर सरसरून शहारा फुलतो..

एक विलक्षण स्तब्धता येते.. मी वल्हे मारायचेही विसरतो.


वाचवले नक्की कुणी कुणाला ?

मी त्याला.. ?

त्याने मला.. ?


की.. ? कुणीतरी आम्हा दोघांना ?


कुणी ?


मघाशी आतल्या आत उसळलेल्या प्रकाशाच्या रेषेची उब पुन्हा जाणवू लागते.

त्या समोरच्या किना-याला पोचणे आता अचानकच अगदी क्षुद्र वाटू लागते.. अगदीच क्षुल्लक.


आणि..

किना-यापेक्षाही लक्षपटीने तेजस्वी असे काहीतरी माझ्याच आत उजळून निघाल्यासारखे वाटते !


- राफा


 ह्या लेखाची PDF फाईल उतरवून घेण्यासाठी इथे क्लिक करा

Dec 5, 2009

आधुनिक शब्दार्थ !

रस्ता :

  • दोन खड्ड्यांमधील सूक्ष्म प्रतल.
  • बांधणा-याच्या पार्श्वभागावर प्रहार करु वाटावासा अनुभव देणारा पृष्ठभाग.
  • भव्य लांबलचक उकीरडा व पिकदाणी.
  • डांबरीकरण झाल्यावर काही तासांतच खणायची जागा.
  • अदृश्य कचरापेटी व दृश्य कचरा असलेली जागा.
  • विचारांची वानवा असल्यावर प्रश्न सोडवण्यासाठी उतरण्याची जागा.
  • लहान मुलास रहदारीच्या बाजूला ठेवून आपण अमानुष वेंधळेपणे भलतीकडे बघत जाण्याचा मार्ग
  • फट दिसेल तिथे वाहन घुसवण्याची जागा
  • वाहने व ते चालवणा-यांच्या हृदयाचे ठोके हे दोन्ही चुकवून, एका बाजूकडून दुसरीकडे, अजागळ हसत, अर्धवट पळत ओलांडण्याची वस्तू


पौड 'रस्ता', पुणे :

  • वेगवेगळ्या खात्यांचा व यंत्रणांचा सामूहिक अत्याचार होऊन उरलेला ‘रस्ता’.
  • लोकांच्या सहनशीलतेचे रोज रुप बदलणारे स्मारक !
  • दगडगोटे पसरलेले अज्ञात शुष्क नदीचे पात्र.
  • पानशेतचा पूर नुकताच येऊन गेल्यासारखी अवस्था असणारी पायवाट.


फूटपाथ:

  • वर्षानुवर्षांच्या सवयीने आलेल्या अज्ञात अंत:प्रेरणेने, चालताना टाळायची जागा !
  • निरनिराळ्या राजकीय पक्षांच्या टपरीरुपी शाखा व उपशाखा असलेला वटवृक्ष.
  • चिनी, तैवानी वस्तूंच्या विक्रीसाठी रस्त्याकडेला सोडलेली जागा.
  • कायदेशीर संरक्षणात बेकायदेशीर धंदे फोफावण्याची जागा.


राजकारण:

  • वाटते ते न बोलणे, बोलणे ते न करणे, करणे ते न बोलणे व ह्या सगळ्याविषयी काहीच न वाटणे.
  • अर्धशिक्षित बेकारांसाठी पुनर्वसन योजना.
  • जे दुस-या चांगल्या लोकानी उतरून स्वच्छ करायला पाहिजे असे काही चांगले लोक सुंदर खोलीत बसून मुलाखतीत बोलतात, ते गटार !


नगरसेवक:

  • पचवता न येणारे गुन्हे करणारा इसम.
  • स्वत:ची गल्ली व गल्ला ह्यापलिकडे विचार न करु शकणारा व बाकी शहराविषयी तुच्छता असणारा.
  • दोनपाच कोटीचे मामुली गफले करणारा सत्तेच्या अन्नसाखळीतील एक क्षुद्र जीव.
  • आमदार ‘इन द मेकिंग’ !


आमदार:

  • गुन्ह्यांत अटक अवघड असलेला नेता.
  • प्रश्नांविषयी जागरूक असल्याचा दावा करत विधानसभेत झोपणारा इसम.
  • मतदारसंघाचे आपले शहर सोडल्यास राज्याच्या इतर भागांविषयी तुच्छता असणारा.


अपक्ष आमदार:

  • केव्हा ‘भाव’ खायचा हे समजणारा इसम (पहा: ‘पिंडाचा कावळा’)
  • स्वतंत्र विचार असलेला तरीही अधेमधे निवडून येणारा नेता.
  • कळपाने राहिल्याशिवाय नि:ष्प्रभ असणारा प्राणी.


खासदार:

  • गुन्ह्यांत अटक अशक्य असलेला नेता.
  • लोकसभेत यायचे टाळणारा, आला तरी झोपेच्या वेळा पाळणारा, व इतर वेळेत किंचाळणारा इसम
  • एकूणातच, सर्वसमावेशक तुच्छता असणारा !


मंत्री:

  • उपद्रवमूल्य असलेला 'आमदार'.
  • दिलेल्या खात्याविषयी संपूर्ण अज्ञान व नैसर्गिक नावड असणारा कारभारी


मुख्यमंत्री:

  • कळपातील इतर प्राणीजनांचा कमीत कमी नावडता प्राणी (पहा: दिलजमाई, घुमजाव, बेरजेचे राजकारण)
  • प्रत्येक भाषणात ‘विदर्भ-विकास’ व ‘फुले-आंबेडकरांचा महाराष्ट्र’ असे शब्दप्रयोग विलक्षण अलिप्त सफाईने घुसवणारा इसम.
  • अनेक गफले एकजुटीने झाकायची, दिल्लीसमोर वाकायची व राज्यकारभार हाकायची करामत एकाच वेळी करु शकणारा इसम.
  • काय वाट्टेल ते झाले तरी पर्सनली काही न घेणारा, म्हणजेच अंगाला म्हणून काहीही लावून न घेणारा 'प्रोफ़ेशनल' राज्यप्रमुख.
  • ‘सत्य साई सुट्ट्यो बाबा’ असे म्हणून आंधळी कोशिंबिरीचे राज्य घेणारा माणूस.




- राफा

Jul 8, 2009

आयशॉटच्या वहीतून - विदन्यान आणि हिवाळा

आयशॉट !

सहावी 'ड' मधल्या ‘आयशॉट’ ला सारखे ‘आयशॉट’ म्हणायची सवय (‘आईशप्पथ’ चा झालेला तो अपभ्रंश). जसे जसे त्याच्या वह्यांतून सापडते तसे तसे त्याचे लेखन आम्ही प्रकाशित करत असतो. अगदीच वाचता येणार नाही तिथेच फक्त शुद्धलेखनाच्या चुका सुधारतो.. पण सर्व लिखाण त्याचेच.. त्याच्याच मनातले थेट वहीत उतरलेले.

त्याला स्वत:लाही त्याचे ते टोपण नाव ‘आतिचशय’ आवडते : आयशॉट !

***

निबंद लिहाव्यास सांगितला की माला आगदी प्राण घशापाशी येतात असे वाट्टे. पानचाळ सर आमाला नेमी नेमी निबंद लिहाव्यास सांगतात व स्वता टेबलावरती मान ठेवून झोपी जातात. ढापण म्हण्तो की ते अशा वेळी आगदीच सीता सयंवर इन फुजी कलर ह्या सिनेमामद्ल्या कुंबकरणासारखे दिस्तात असे म्हण्तो. (ढापण स्वताही चशमा लावलेल्या कुंबकरणासारखा दिसतो वर गात झोपतो तेवा). काही वेळा काही समाजकनटक मुले सरांच्या झोपण्याची नक्कल करितात ते त्यांना आजिचबात शोभत नाही. गुरुजनान्नी जरि मान टाकली तरि आपण मान ठेवावयास नको का ?

पानचाळ सर वर गात कदि कदि जागे आस्तात तेवा आतिचशय शांतता माज्लेली आसते. पण आज तास सुरु होऊनही खूप वेळ निघून गेला तरी सरांचा ठाव व ठिकाणा नवता. मग काही समाजकनटक मुलानी ऑफ तास असल्याची अफवा उठविली. पण टिवीवर सार्खे सार्खे सांगतात त्याचप्रमाणे आमी अफवेवर विशवास ठेवला नाही तसेच कुठल्याही सनशयास्पद वस्तूला हातही लावला नाही.

भाहेर आतिचशय कडाक्याचा पावूस पडत होता. आमी सवंगगडी खिडकीजवळ जमाव करून बाहेरील गोगल गायी बघू लागलो. गोगल गाय हा कधी भू तर कधी उभय चर प्राणी आसतो. तो नेमीच सरपटी जातो. उतक्रानतिचे टप्पे पडण्याआधी सगळेच जण सरपटी जायचे असे अंत्या म्हणाला. (वर राणारे भिंगार्डे आजोबा आहेत त्यांची घरी आजींपुडे गोगलगाय होते असे सगळे मोठे लोक म्हणतात बिलडिंगमदले. मी एक्दा लपून बघणारे की ते घरी सर्पटतात का ते म्हन्जे त्यांची उतक्रानती झालीये का ते लगेच कळेल. चवकस दुष्टी हे विदन्यानिकाचा गुण आहे असे विदन्यान्याच्या वाटसरे बाई म्हण्तात) अंत्या वाईट म्हण्जे आतिचशय हुशार आहे. जितू म्हणला की अंत्या नेमी मशिन लावून नांगरल्यासार्खे केस कापतो त्यामुळेच त्याचे डोके सुपीक झाले आहे. तो साच्लेल्या पाण्यातून तसेच कोरडवाहू जमीनीवरून सर्पटत सर्पटत चालू शकतो. (तो म्हन्जे अंत्या नव्हे तर गोगल गाय हा प्राणी).

असे आमचे गोगल गायिंचे विदन्यानिक कोनातून बघणे चालू आस्ताना अंत्याने गंबिरपणे एक मऊलिक प्रश्न केला की तो म्हण्ला की तुमी कधी विचार केलात का तुमी की गोगल गायी आपल्याकडे कशा कोनातून पहात आसतील? खरोखरच अंत्याचा मेंदू चवकस व धारदार आहे. मग जितू म्हणला की गोगल गायीना तर आपण राकशस वाटत आसणार. (आणि ढापण म्हन्जे चश्मिस राकशस. कुम्बकरण कुठचा)

ढापण काही बोलणार एवड्यात खेकसण्याचा आवाज आला. पानचाळ सर वर गात आले होते. सार्याना पळो की सळो झाले. मी घाबरून कसाबसा लपून गोगल गायीसार्खा सर्पटत सर्पटत माझ्या शेवटच्या बाकापरयंत पोचलो व चडून बसलो. सराना झोप आगदीच आसह्य होत होती असे त्यांच्या डोळ्यांकडे व हाल चालीकडे बघून वाटले. आमाला पुरेसे ओरडून झाल्यावर्ती त्यान्नी आम्हाला हिवाळा ह्या विश्यावर निबंद लिहावयास सांगितला व नेमीप्रमाणे टेबलावर मान टाकली.

आता पावूस पडत आस्ताना हिवाळ्याचे दिवस कसे बरे आठवणार ? पण सरांच्या गळ्यात घंटा कोण बांदणार ? त्यामुळेच आम्ही मुकाटपणाने लिहू लागलो.

हिवाळा हा रुतु माला आतिचशय आवडतो. आगदी सुरुवातिला थंडी पडते तिचा रंग गुलाबी आसतो. खरे म्हन्जे माला थंडी मला दिसतच नाही कदी तर रंग कसा कळणार ? पण सगळेच गुलाबी म्हणतात म्हन्जे ते खरे आसणार. हिवाळ्यात लोक कपडे घालतात जे की इतर रुतुत घालत नाहीत (लोकरीचे असे लिहावयाचे राहिले ते कंसात लिले आहे)

विशेश्ता मुसळधार थंडी पडते त्या दिवशी लोक लोकरीचे कपडे घालतात. उन व पावूस आकाशामदून जमिनिकडे खाली येतात. तशी थंडी कुठून येते ते कुणालाच समजत नाही. पण नोवेम्बर मैन्यात ती खाली येऊन साचू लागते व वारा वायला की इकडून तिकडे जाते. बकरी हा आतिशय उप्योगी पाळीव पशू आहे. तो दुध तसेच लोकरीचे गुंडे वगैरे उपयोगी गोशटी रोज सकाळी आपणास देतो. लोकरीच्या गुंड्यापासूनच कपडे बनतात नाहीतर हिवाळ्यात लोकानी काय केले आस्ते ह्याचि कल्पनाच कर्वत नाही. गाय हाही आतिचशय उपयोगी पशू आहे पण तो लोकर देत नाही तर फक्त दूध देतो. गोगलगाय तर दूध व लोकर दोन्ही देत नाही त्यामुळेच तो हिवाळ्यात भूमिगत होवून दिसेनासा होतो. फक्त पावूसाळ्यात कळपाने बाहेर पडतो.

हिवाळ्या रुतुमधे फळे तसेच फळावळ आतिचशय छान मिळतात. फळांमदूनच आपणास वेग वेगळ्या आक्शरांची जिवनसतवे मिळतात. (ती ह्या वरशी सामाईला पाच मारकांना आहेत). हिवाळ्यात दिवाळी, नाताळ, बालदीन, ख्रिसमस असे सणासुदीचे दीन येतात. तेव्हा शाळेला मधे मधे सुट्टी आसल्याने सरवत्र मंगलमय वाता वरण आस्ते. सुट्टीच्या शेवटच्या दिवशी मात्र प्राण आगदी घशाशी येतात. कारण पहिल्या दिवशी सर्व बाई आणि सर सामाई परिकशेचे तपासलेले पेपर वाटतात. अंत्या नेमी पैला येत आसल्याने तो मात्र आतिचशय खूश आसतो.

हिवाळ्यात दरडी व कडे कोसळत नसल्या ने तो पावूसाळ्या सार्खा प्राण घातक रुतु नाही. तसेच थंडीमुळे शेवाळे व निस रडेपणा होत नाही. त्यामुळे पुटफाथ वरुन जाणारी वाने व रसत्यामधून जाणारे पादचारी ह्यांची पडझड होत नाही. तसेच उनाचा त्रास होवून उशमाघातही होत नाही. थंडीच्या रुतुत सर्व पदारथ प्रर्सण पावू लागतात. त्यामुळेच हिवाळ्यात मुले गुट गुटीत व सुदरुढ होण्यास चालना मिळते.

फक्त शाळेत जाताना माला माकडटोपी घालायाला अजिचबात आवडत नाहीत. कारणकी तशी टोपी घालून निट आयकू येत नाही. मी रिकशासाठी उभे अस्ताना समोरचे जे राणारे आहेत तेंच्याकडे आलेली ती मुलगी जी माज्याचएवढीच आहे ती बाहेर येउन बघते आणि माज्याकडे पावून तोंडावर आडवा हात धरून हासत बसते. मग मी चिडून माकडटोपी काढूनच टाकतो पण थंडी जोरात येउन कानावर वाजते. परवाच्या सकाळच्या दिवशी ती हासता हासता म्हणाली की आमाला माकड आणि टोपीची गोशट माला माहितच आहे मुळी असे म्हणली. मी चिडून तिला मारावयाला जाणार होतो पण त्यांच्या बंगल्यात अल सेशन कुतरा आहे. तो पाळिव आसला तरी मोठा पशू आसल्याने मी राग खावून टाकला व थंडीपासून प्राण वाचवण्याकरिता कान दाबून ठेवले. हिवाळ्यामुळेच माला वाईट साईट न आयकणार्या माकडाप्रमाणे कानावर हात ठेवायची शिकवण मिळाली.

असा हा हिवाळा रुतु माला खूप खूप आवडतो मितर व मयत रिणीनो.

आयशॉट उरफ राफा – सहावी ड




 ह्या लेखाची PDF फाईल उतरवून घेण्यासाठी इथे क्लिक करा

 


Apr 12, 2009

चित्रकला : खुर्ची !

थेट संगणकावर, साध्या 'माऊस' ने काढलेले चित्र.

अधिक माहितीसाठी इथे टिचकी मारा.

मोठ्या आकारात पाहण्यासाठी कृपया चित्रावर टिचकी मारा.




http://rahulphatak.blogspot.com/

Jan 19, 2009

गझनी उर्फ पाकिस्तान !

सध्या सगळ्यांचं 'गझनी' मधल्या आमीर खान सारखं झालंय..

सगळ्यांचं म्हणजे भारतीय समाजाचं. म्हणजे, ज्यांची मनं अजून वारली नाहीत त्यांचं.. स्वत:पलिकडे थोडासा विचार करण्याची सवड आणि गरज आहे त्यांचं.. उद्याची स्वप्नं पाहतानाही ज्यांची झोप सावध आहे त्यांचं !

आपल्याच प्रतिबिंबात, बलदंड शरीरावर 'कल्पना वॉज किल्ड' आणि 'रिवेंज' असं दिसावं आणि खाडकन सगळ आठवायला लागावं.. खुनशी नि क्रूर खलनायक आठवावा.. त्याने केलेली न भरून येणारी हानी आठवावी.. आणि क्षणापूर्वीच्या शांत मनामधे खळबळ माजावी , प्रचंड उलथापालथ व्हावी.. तसं काहीसं होतंय. अगदी अचानक !

चित्रपट पाहिला असेल तर नावडू देत किंवा कसंही.. पटू देत, अतर्क्य वाटू देत किंवा कसंही... पण बहुतेकांची अवस्था काहीशी तशीच !

ज्याचंत्याचं आयुष्य जसंतसं जगताना, मधेच केव्हातरी एक मोठा आरसा अचानक प्रत्येकाच्या मनासमोर येऊन आदळतो.. आणि मग प्रत्येकाला आपल्यावरचं कोरलेलं काहीतरी दिसू लागतं :

'मुंबई वॉज ऍटॅक्ड',

'पाकिस्तान शूड बी पनिश्ड' !

.. असंच काहीतरी.

मग सगळं सगळं आठवू लागतं.. टिव्हीवर पाहिलं तसं, वर्तमानपत्रात वाचलं तसं, कुणाचा कोण तरी तिथेच होता त्याने/तिने काप-या स्वरात काय काय सांगितलं असेल तसं.. सगळंच !

मग आवेशाने मुठी आवळल्या जातात ! पाकिस्तानला नेस्तनाबूत करण्याचे सर्वात जलद आणि सोपे मार्ग कुठले ह्यावरच्या ज्याच्या त्याच्या मतांची उजळणी होते, शूर पोलिस आणि लष्करी अधिका-यांच्या विषयी कृतज्ञता आणि आदर दाटून येतो, आपल्या नाकर्त्या आणि निर्लज्ज राज्यकर्त्यांच्या नावाने बोटे मोडली जातात आणि...

आणि मग.. १५ मिनिटांनंतर... सर्व हळू हळू शांत होते ! समाजमनावर कोरलेली ती अक्षरे अंधुक होत होत गायब होतात.. समोरचा आरसाही दिसेनासा होते.. क्षणांपूर्वी त्वेषाने भगभगणारे स्मरणदिवे मंद होत जातात.. विस्मृतीचा 'ब्लॅक आऊट' चालू होतो..

मग रोजच्या वेळापत्रकाची, कटकटींची, निरर्थक गप्पांची, स्नेहभोजनांची आणि दिवास्वप्नांची आवर्तने पूर्वीसारखी चालू होतात.

लक्षात ठेवायला हवं नेमकं तेच आठवतं नाही... पुढे काय करावं तेही काही उमजत नाही !

मागे अंधार, पुढे अंधार..

फक्त अव्यक्त क्षोभाची ठिणगी आतमधे फिरते आहे मन अस्वस्थ करत..

काहितरी करायला हवं..

निर्णायक !

काय ? कसं ? आणि नेमकं कुणाविरुद्ध ?

आणि कोण करणार ?

प्रश्न सोपे ! उत्तरं सोपी नाहीत !

पण प्रश्न कुरवाळत बसण्यापेक्षा उत्तरं तर शोधायलाच हवीत.

आततायी आणि बालिश उत्तरं नकोत ! पण 'प्रगल्भ आणि संयमी' वाटणारी पण नेभळट असणारीही नकोत !

हं.. उत्तरं सोपी नाहीत, सरळसोट तर नाहीच नाहीत !
...

आला पुन्हा भिरभिरत तो आरसा !!!

'मुंबई वॉज ऍटॅक्ड !'

'रिवेंज' !

'पनिश पाकिस्तान ! फिनिश टेररिस्ट्स ! '

'स्टॉप टॉकिंग ऍंड ऍक्ट ! .. ऍटलिस्ट धिस टाईम !'

...

पुढची पंधरा मिनिटं काही खरं नाही !


Dec 23, 2008

पुणे ते दिवेआगर - मार्ग व टप्पे

माझ्यासारख्या geographically impaired लोकांसाठी कुठेही जायचे असेल तरी पहिला प्रश्न असतो ते म्हणजे कसे जायचे ?

माझे भौगोलिक ज्ञान हा एक अतिशय करुण इतिहास आहे ! वेळोवेळी याची तेजस्वी उदाहरणे मी दिलेली आहेत. (अर्थात कधीमधी मी इतरांना आणि स्वत:लाही चकीत करतो.)

तर ह्या मूलभूत भौगोलिक अशक्तपणावर मात करण्यासाठी कुठेही गेले की त्या जागेसंबधी उपयुक्त माहिती लिहून ठेवायला सुरुवात केली आहे. तुम्हाला कुणालाही याचा उपयोग झाला तर खूपच आनंद वाटेल.

टीप : 'खराब रस्ता', 'बरे हॉटेल' वगैरे व्याख्या व्यक्ती, वाहन, काळ, स्थळ, त्यादिवशीचे ग्रहमान वगैरेनुसार बदलत असतात ह्याची कृपया नोंद घ्यावी (आयला, पुण्यात राहिल्यावर हे अस का होतं सर्वसामान्य माणसाचं ?)

तर,


पुणे ते दिवे आगर :


मार्ग :

पुणे - पिरंगुट - मुळशी - ताम्हिणी घाट - माणगाव - दिवे आगर



अंतर व टप्पे :


क्र.
अंतर (कोथरुडपासून)
Kms
स्थळ नोंद
1.8.2BP Petrol pump (opp. daulat hotel, after ‘windmill’)
2.10.5मानस रिझोर्ट
3.11.7Shell Petrol Pump
4.12.7BP Petrol Pump
5.15.6Buninda Resort & BP Petrol Pump
6.15.8पिरंगुट सुरू
7.32.1जामगाव
8. 34.9‘माले’ खराब रस्ता
9.36.9Tata power – Mulshi (Camp booth)
10.45.1"Quick Bite" हॉटेलsnacks व जेवण
11.75.5ताम्हिणी घाट सुरु
12.86.6माणगाव फाटा माणगावापर्यंत खराब रस्ता
13.109.5माणगावमाणगाव गावात शिरल्यावर मुंबई गोवा हायवे (बहुदा!)आडवा लागतो (हायवे वगैरे अजिबात वाटत नाही. कारण वाहनांचा मंद वेग, बाजारची गर्दी वगैरे.) तिथे डावीकडे वळणे, मग बाजारपेठ.. काही अंतरावर ‘मोर्बा’ पाटी दिसली की उजवीकडे वळणे
14.129.5म्हसळा 8 km. वर.घोणसे घाट सुरु.
15.135.5चेक पोस्टआडव्या रस्त्यावर पोलिस चेक पोस्ट. तिकडे उजवीकडे वळणे. वळल्यावर लगेच ५ मिनिटावर petrol pump
16.137.5म्हसळा गाव बाजार. २ मिनिटावर रायगड जिल्हा परिषद चे office डावीकडे दिसेल. तिथून पुढे गेल्यावर ‘सुवर्णगणेश दिवेआगर’ अशी पाटी, तिथे उजवीकडे वळणे. (इथून दिवेआगर 20 km)
17.140दांडगिरी फाटा (इथून दिवेआगर 16 km)
18.155दिवे आगर ! गावात शिरताना 'सहर्ष' कमान. सरळ जाऊन 'T junction' ला गणेश मंदीराकडे जायला उजवीकडे वळणे. त्या रस्त्यावर सुमारे २-३ मिनिटावर मंदिर डावीकडे लागते. तसेच सरळ गेल्यावर उजवीकडे सुहास बापट यांचे घर (जेवणाची सोय). तसेच सरळ गेल्यावर रस्ता जवळजवळ संपतो तिथे डावीकडे woodland hotel.


अधिक माहिती :

  • अंतर एम. आय. टी. कॉलेज, कोथरुड पासून
  • जाता येता 'Quick Byte' हॉटेल मधे बरेच पदार्थ चांगले. पोहे, बटाटा वडा, सा. वडा, भजी, आलू पराठे व झुणका भाकर.
  • शेवटपर्यंत समुद्र दिसत नाही. गावात शिरल्यावरही नाही ! तेव्हा गोंधळून जाऊ नये :)

प्रवासासाठी शुभेच्छा !!!
http://rahulphatak.blogspot.com




Aug 29, 2008

विडंबन: गझल - चकणा ! (मूळ गझल - वणवा)

मूळ गझल 'वणवा'  इथे   आहे

(किंवा ते ह्याच्या आधीचेच पोस्ट असल्याने सध्या ह्याच पानावर खाली पहावयास मिळेल :) )




'चकणा ' !



बियर ठेव रे नीचा, जरा गोठवून आता

ढोसतोस कुठे वेड्या ह्या श्रावणात आता



हाक मारिता त्याना, घोरती आत सर्व

घ्यायचे ना पहाटे का, मज घरात आता



जिव्हा केव्हाच भिजल्या, आत्म्यास ओल आत

तरीही कोरडे अजूनी, वाटे घशात आता



ओरडण्याचीच खोड, जडली जी जनांस

'टाईट' होता टीका, करिती फुकात आता



गांजले घरचे जरीही, तुझ्या दशेस रात्री

पड निवांत जरासा, त्या कोप-यात आता



- राहुल फाटक

Aug 18, 2008

गझल - वणवा !

बहर ठेव मनीचा, जरा गोठवून आता

फुलतोस कुठे वेड्या ह्या वणव्यात आता


हुंकारिता वेदना, डोलती येथ माना

आक्रोशही करावा मग सूरात आता


जाणीवा सर्व विझल्या केव्हाच खोल आत

तरी धुगधुगे अजूनी काही उरात आता


खुरटण्याचीच खोड, जडली जनुकांस

उंचावयाची उमेद नाही अंकुरात आता


बांधले मोर्चे जरीही, एकेक दिशेस त्यांनी

काढ तुफान जे जपलेस अंतरात आता


- राहुल फाटक

Jul 6, 2008

चित्रकला: प्रफुल्लित !

थेट संगणकावर, साध्या 'माऊस' ने काढलेले चित्र.


अधिक माहितीसाठी इथे टिचकी मारा.